*na podstawie zaleceń Polskiego Towarzystwa Neonatologicznego z dnia 31.10.2020

Od czasu wykrycia pierwszego oficjalnego przypadku zakażenia wirusem SARS-CoV-2 w Chinach w grudniu 2019 roku oraz od czasu ogłoszenia przez WHO pandemii w marcu 2020 roku nieustannie trwają badania nad opracowaniem najlepszej strategii dla zapewnienia bezpieczeństwa zarówno matce, jak i dziecku podczas porodu w tym trudnym okresie. Wraz z nabywaniem kolejnych doświadczeń podejście do tego zagadnienia staje się mniej radykalne, jednak aktualny stan wiedzy wciąż nie pozwala wykluczyć wszystkich możliwych zagrożeń. Dlatego w tym artykule postaramy się przybliżyć Wam podsumowanie najnowszych zaleceń dotyczących postępowania z noworodkiem, w przypadku gdy u matki rozpoznano lub podejrzewa się infekcję SARS-CoV-2. Celem naszego artykułu jest oswojenie lęku związanego z niepewnością: co będzie, jeśli mi się to przytrafi?

Poród siłami natury czy cięcie cesarskie?

Ryzyko zakażenia dziecka podczas ciąży jest relatywnie niskie. Cięcie cesarskie powinno być wykonywane tylko ze wskazań medycznych matki lub dziecka, dlatego ewentualna infekcja nie stanowi wskazań do preferencyjnej drogi porodu. Nadal może być stosowana procedura opóźnionego odpępniania. Natomiast niezależnie od drogi ukończenia ciąży zalecane jest wykąpanie noworodka po porodzie, celem oczyszczenia skóry z potencjalnie znajdującego się tam wirusa.

Czy będę oddzielona od dziecka po porodzie?

Jest to jedna z najbardziej kontrowersyjnych kwestii i dobrze być świadomym, od czego może to ogólnie zależeć. Przede wszystkim warunkiem do nierozdzielania noworodka od matki chorej lub podejrzanej o infekcję SARS-CoV-2 jest pisemne oświadczenie.

Ryzyko zakażenia dziecka podczas stosowania odpowiedniej higieny osobistej oraz środków ochrony jest małe, ale nie można go wykluczyć. Wpływ na prawidłową kolonizację przewodu pokarmowego dziecka, utrudniona inicjacja laktacji i przeszkody w budowaniu więzi, obniżenie nastroju oraz wątpliwości co do należytego wypełniania roli matki – te czynniki stają naprzeciwko możliwości wystąpienia infekcji, która, choć na ogół przebiega bezobjawowo lub łagodnie u noworodka, może stanowić zagrożenie dla jego zdrowia. Dlatego dobrze jest przemyśleć sprawę wcześniej, aby nie podejmować decyzji pod presją czasu. Kolejnym warunkiem jest dobry stan ogólny matki i dziecka. Ostatnią kwestią jest rodzaj szpitala oraz wiążąca się z tym aktualna sytuacja kadrowa i epidemiologiczna, która może wpłynąć na ostateczną decyzję, a także wynik testu stwierdzającego obecność zakażenia SARS-CoV-2 u dziecka.


Kiedy podejrzewamy infekcję u noworodka?

Gdy u matki stwierdzono zakażenie COVID-19 na 14 dni przed porodem do 28 dni po porodzie. Dlatego istotna jest obserwacja dziecka nawet po wypisie ze szpitala. Niestety objawy są niespecyficzne, ale infekcję może sugerować przyspieszony oddech dziecka (> 60 min), stękanie wydechowe, bezdechy, kaszel, a nawet symptomy żołądkowo-jelitowe, takie jak niechęć do jedzenia, wymioty czy biegunka.

Kiedy noworodek może być wypisany do domu?

W przypadku infekcji bezobjawowej – po uzyskaniu negatywnego wyniku wymazu na obecność SARS-CoV-2 lub po 10-dniowej obserwacji przy braku objawów zakażenia, a przy dodatnim wyniku testu (w szczególnych sytuacjach ten okres może być skrócony do 3-5 dni).

Czy można karmić piersią?

Według najnowszych doniesień nie ma przeciwwskazań do karmienia piersią przy dobrym stanie ogólnym matki. Co prawda wykryto w pokarmie matki cząstki wirusa, ale nie są one zdolne do replikacji. Nie udowodniono, jak dotąd, protekcyjnego działania przeciwciał matki w kierunku SARS-CoV-2, choć jest taka teoretyczna możliwość dzięki przeciwciałom z klas SIgA, IgA czy IgG, obecnym w pokarmie naturalnym. Oddzielną kwestią jest potencjalna możliwość zakażenia dziecka drogą kropelkową podczas karmienia, mimo zachowania odpowiedniej higieny rąk i piersi, stosowania maseczki czy izolacji.

Czy dziecko może być zaszczepione?

Noworodek matki z COVID-19 może być zaszczepiony przed wypisem w kierunku WZW B i gruźlicy po uzyskaniu ujemnego wyniku testu na obecność SARS-CoV-2.
W przypadku wyniku dodatniego szczepienie na gruźlicę należy odroczyć do czasu ujemnego wyniku lub skontaktować się z ośrodkiem specjalistycznym w zakresie szczepień.

Jacek Lipa
Lekarz w trakcie specjalizacji z neonatologii